#Woordwarrel#Afrikaans

Hierdie is ’n bloguitdaging en jy kan gerus verbygaan, as dit te ingewikkeld en filosofies na jou smaak is.

Vandag se inspirasievonk is – ismes. Hierdie is ’n regte kopkrapper, maar ’n sin uit ’n ou Afrikaanse voorgeskrewe boek, het my ver teruggeneem. Iewers in my skoolloopbaan het ’n onderwyseres elke week ’n gedeelte hieruit voorgelees en ek kan onthou dat ek mal was oor die boek. Omdat skoolboeke nooit ons eiendom was nie en ons dit moes inhandig, was ek verheug toe ek in ’n tweedehandse boekwinkel daarop afgekom het.

Die boek se naam is Werfjoernaal, deur F.A.Venter. Dit het al ’n lang pad gereis tot by my. Voorin is ’n plakker met die volgende gegewens…


Op bladsy dertig tweede paragraaf verskyn die volgende sin: ”Die diktatuur van instink het aan ons idille ‘n wrange afloop gegee.”

Dit klink bietjie soos Grieks, veral vir die moderne Afrikaanse taalgebruiker, maar as mens die verhaal daaragter ken, verstaan mens dit. Dit gaan oor twee swaeltjies wat hul babatjies grootmaak en wanneer vliegtyd kom, word die swak enetjie gelos om te sterf. Die sterk een word tot satwordens toe aangepor om te vlieg. Wanneer hy uiteindelik daarin slaag en die hemelruim bemeester het, word hy deur sy ouers verwilder.

Ek het nou met ’n lang pad by my -isme uitgekom…

Naturalisme: Dis die totale werklikheid waarby alles wat bestaan, verklaar word as deel uitmakende van die dooie of lewende natuur.(Aangehaal uit HAT vyfde uitgawe).

Die ontnugtering van die skrywer oor die “wreedheid” (volgens menslike standaarde)van die swaeltjie ouerpaar, verduidelik dan dat die natuurlike instink van die swaels nie aan menslike normes gebonde is nie. “Dit is deel van die Natuur se kode en g’n swael kan daaraan ongehoorsaam wees nie.”

Hierdie voorbeeld is ‘n algemene denkfout by mense en het al gelei tot baie tragedies tussen mens en dier, waar die mens vergeet van naturalisme.Daar is gedurig talle voorbeelde. Die pas afgelope week was daar juis ‘n video oor iemand wat ’n vlakvark wou streel en toe amper sy gat, soos in graf, gesien het. Ook is daar die hartseer verhaal van die olifanthanteerder wat onlangs doodgetrap is. Daar is vele voorbeelde. Die mens moet nooit naturalisme onderskat nie!


Naturalisme (soos weereens aangehaal uit HAT vyfde uitgawe) kan ook die volgende beteken:

a)Rigting in die beeldende kunste wat die natuur so getrou moontlik sonder idealisering wil weergee.

b)Rigting in die letterkunde wat die mens uitbeeld as ’n (willose) produk van erflikheid en omgewing; teenoor idealisme.

Hopelik kan ons iets leer uit hierdie -isme en besef dat ons nie baas is in die natuur nie.

‘n Veertjie Verhaal

Die Janfredrikke is vandag baie besig. Pappa Frikkie en mamma Frederika vlieg op en af en land elke keer op dieselfde takkie in die bos. Die feit dat daar in elkeen se bekkie bondels insekte is, verklap hul geheim…iewers is daar ‘n nes met kleingoed…

Uitgevang! Ten spyte van uiterste versigtigheid sien iemand tog hulle nes. Twee lelike kaal lyfies loer verskrik uit, maar bly doodstil. Die spioen besluit om hulle liewer nie verder te pla nie, maar ‘n swak foto, wys darem watter geheim in die bos verberg is…

Gelukkig is die spioen nie vyandig nie en sit vir ‘n paar ure doodstil die geveerdetjies en dophou. Die interessantste disse word aangedra…’n Bekvol plantluise en ‘n sappige oranje wurm…

Vadertjie Langbeen was vandag heeltemal te stadig en sy vet lyfie gaan help om hongerpyne te stil…

‘n Lekker rooi vruggie vir vitamine…

Die insekte en wurmpies word nou met ‘n spoed aangedra en Frikke en Frederika kry skaars tyd om asem te skep…

Frederika het iewers ‘n lekker oranje wurm en ander klein insekte opgepik…

Nog ‘n bekvol plantluise…

Frikkie het in die water ‘n weekdiertjie gevind. Kyk hoe nat is sy veredos…

Kyk versigtig rond vir indringers, voordat die geheime nes besoek word…

Maak doodseker niemand sien nie…

Vlieg vinnig nes toe…

Foto’s oor ‘n tydperk van twee dae geneem in De Hoop Natuurreservaat.

Vrolike geveerdes op ‘n Vrydag

Grootmossie (Great Sparrow)
Kaapse tiptol (Cape Bulbul)
Rooivlerkstreepkoppie (Cape Bunting)
Gewone spekvreter (Familiar Chat)
Rooiwangmuisvoel (Red-faced Mousebird)
Swartkopkanarie (Black-headed Canary)
Swartkopkanariemannetjies en wyfies. ( Black -headed Canary males and females)
Bokmakierie.
Grootstreepswael (Greater Striped Swallow)
Grootstreepswael sing ‘n vrolike oggenddeuntjie.
Swarttobie (African Black Oystercatcher)

Alle foto’s geneem op ons onlangse toer deur ons pragtige land, Suid-Afrika.

#Woordwarrel#Afrikaans

Vandag se inspirasievonk is “ nuutskepping”. Aangesien ek baie lanklaas geblog het, is hierdie uitdaging iets wat my skryfmuse ‘n bietjie wakker skud om weer die pen op te neem.

Ek kuier nie graag op sosiale media nie, maar my nuuskierigheid is tog geprikkel om sommige gebeure te volg om te sien hoe ons mense dink en skryf.

So was ek nou ‘n paar dae lank vasgevang in die lees van kommentare oor covid en die stryd tussen vaksers en anti-vaksers. Ek was totaal stomgeslaan oor die dom redenasies, vrot skryfstyl, spelfoute en agressie. Ek weet nie of ek moet lag of huil oor ons taalgebruikers se luiheid nie. Dalk is dit die moderne tendens om so gou as moontlik iets te sê en die algehele slap dissipline op alle vlakke van die samelewing, wat deursyfer tot in ons taalgebruik.

‘n Interessante woord wat ek raakgelees het, is plandemie. Dit word knaend deur anti-vaksers gebruik en verwys na die samesweringsteorie wat beplan is om die mensdom te beheer en/of uit te roei.

Verder was ek verstom om te sien hoeveel mediese “kenners“ uit die gate uitgekruip het, om hul “nagevorsde” kennis met almal te deel. Ek noem hulle sommer “sosmedici”, afgelei van sosiale media dokters.

Ai, en sorg dié klomp sosmedici nou vir baie pret. Dit skel en vloek mekaar en gewoonlik onderaan ‘n koerantberig, wat omtrent niemand van hulle gelees het nie. Dit voer my terug na die dae op skool, toe begripstoets ‘n baie belangrike rol in ons leerplan gespeel het. Duidelik is daar deesdae ’n gat in mense se begripsvermoë.

‘n Mens moet egter aanbeweeg met die tyd en dit geld seker ook vir die veranderinge in ‘n lewende taal, soos Afrikaans. Dis baie moeilik om die taal suiwer te hou, want daar is soveel Engelse invloed, dat mens dit duidelik in sinskonstruksie en woordgebruik raaksien.

Wel, ek is van die ou skool en probeer let op my taalgebruik en spelling.Die res moet maar ons beeeutiful, amaaaaizing, coool taal “opspike“ met allerhande nuutskeppings.

Wanneer swaartekrag en duisternis bymekaar kom.

Verlede naweek moes ek my kleindogtertjie oppas. Gewapen met al my verroeste kennis van vier kinders wat ek groot gemaak het, is ek vol vertroue vir die takie. Alles verloop volgens plan, want die kleine mensie is baie soet en so vermaaklik.

Bedtyd sit ek met haar in my arms op die enkelbed in die spaarkamer. Reg langs die bed se voetenent staan ‘n laaikassie met mooi koperknoppe aan die laaie. Teen die venster staan die kampkot vol sagte speelgoed, gereed vir die kleine mensie se nagrus.

Ek wieg haar heen-en-weer in my arms en probeer met ’n kraakstem, “Slaap Piekanienie” sing. Juffroutjie is glad nie beïndruk nie en suig kermrig aan haar “glow in the dark” fopspeen.

Dis toe waar ouma besluit, so ‘n bietjie duisternis sal die ding doen en ek stap deur se kant toe om die lig af te skakel. Steeds met haar in my arms beweeg ek bed toe en sien in gedagte myself heerlik agteroor lê met genoemde asempie en haar “glow in the dark” op ouma se gesellige ruim bors.

Dis toe nou waar die spreekwoordelike koek die fên slaan, behalwe dat ek die koek is en die bedkassie en kot is die fên! Ek gaan sit op die kooi, maar daar is geen kooi nie en in die duisternis slaan ek my linkerblad amper moertoe teen die laaikassie se hoek. Die laai se knop boor in my skouer in en die kampkot word summier amper deur die venster gelanseer.…gelukkig het die gordyne gekeer.

Waar sit so ’n mensie ’n keel op en my eerste gedagte is dat sy sleg beseer is! Met haar steeds in my arms, probeer ek regop kom, val weer om, maar is uiteindelik op my voete en strompel verwond deur se kant toe vir die ligskakelaar.

By nadere ondersoek, het sy niks oorgekom nie, danksy ‘n sagte landing op ouma. Bewend van skok en pyn sit ek toe maar so…hierdie keer óp die bed…totdat sy slaap en ek haar kan neerlê in die amper-buurman-toe-gelanseerde-kot.

Na ’n koppie sterk tee en ’n intense ondersoek na my beserings, voel ek effens beter. My rug is nerfaf, die twee bladspiere voel of ’n bokser my as slaansak ingespan het.

Dis ’n week later en ek voel uiteindelik beter. Ek het egter op ’n pynlike en baie goedkoop manier uitgevind dat ek nie osteoperose het nie. So ’n val sou ’n bros beenstelsel heeltemal laat verkrummel het.

Verdere brief aan ‘n geliefde

Nadat jou bose sweer die afgelope week oopgebars en jou strate en geboue verwoes en bevuil het, het ‘n wonderwerk gebeur.

Van oraloor het hulle aangekom, jou mense, ons land se mense…en hande gevat. Weereens het ek nie woorde nie.

Na dae van verwoesting en anargie, het gemeenskappe saamgekom. In plaas van vuurhoutjies, petrolbomme, stokke, klippe, spiese, assegaaie en ander wapens, was daar besems, harke, skoppies, borsels en enige bruikbare skoonmaakding in jou mense se hande. Saam-saam sonder inagneming van kleur, stand of status, het jou mense ingespring en skouer aan skouer jou vieslike verleentheid opgevee en weggewas.

Orals is planne gemaak, kos versamel, water, melk en brood uitgedeel, waar die nood hoog was.

Onder die radar het die aanstigters laag gelê en hul wonde lek, omdat hulle nie hierdie reaksie verwag het nie. Hulle skelm truuks om die werkloosheid en armoede uit te buit vir eie magsugtige gewin, het amper geslaag. Hulle het egter nie rekening daarmee gehou nie, dat jy ‘n groot gros kinders het, wat moeg is vir politieke speletjies en blatante kriminaliteit.

Swak politieke leierskap se onderrok het lelik uigehang en uiteindelik is daar erken dat hulle pogings tot orde, klaaglik misluk het. In plaas van die gewone blaamverskuiwing, is hande stadig in eie boesem gesteek. Ons hou nie asem op nie, maar hoop hierdie gebeure het mense laat wakker skrik.

Ons is nog lank nie uit die moeras nie, want hef aan lê nog voor om ‘n verpletterde ekonomie weer aan die gang te kry. Dinge gaan vorentoe eerder slegter as beter gaan, maar soos voorheen, oorheers die sterk gees van versoening en gaan hopelik die wa weer, soos sovele ander kere in ons geskiedenis, deur die drif trek.

Van ‘n video met ‘n man in ‘n rostoel op ‘n balkon, waar hy geweer in die hand skerts dat hy ‘n “sniper” is, het ons beweeg na nog twee mense in rolstoele…een met ‘n hark en die ander een met ‘n besem, fluks besig om skoon te maak.

Mooi Suid-Afrika! Jou goeie mense het geseëvier.

Hartseer brief aan ‘n geliefde

Ek stap al amper agt-en-sestig jaar saam met jou. My eerste gewaarwording van jou, was jou blou lug en ewige sonskyndae. Saam met jou het ek ‘n onskuldige gelukkige kindertyd beleef. Wye vlaktes, horisonne wat bewe in die hitte, wilde diere, goudgeel strande, droogtes, storms, vloede was alles deel van dit wat jy ons gebied het.

Dis eers heelwat later dat ek besef het alles is nie so wel nie. Die onregte wat gepleeg is teenoor ‘n groot deel van jou kinders, het gelei tot ‘n onsinnige oorlog, waar baie van jou ander kinders ook hul lewens moes opoffer om ‘n onwerkbare ideologie aan die gang te hou.

Toe gebeur die wonderwerk en ons vat almal hande. Sonder bloedvergieting het ons begin om na mekaar uit te reik. Daar was gemoedelikheid en werksaamheid, maar ongemerk het dinge begin verander.

Geleidelik is alle sisteme deur onbevoegde mense beman. Politici is in strategiese posisies geplaas,vanwaar nepotisme en gierigheid hul vraatsug gevoed het.Dienste en infrastruktuur het in die slag gebly. Ons ken almal die afdraandstorie van staatskaping, korrupsie van kaders in gesagsposisies en die hulpeloosheid van werkloses, wat al dieper in die wanhoop van armoede verval het.

Toe breek Maandag 12 Julie 2021 aan. Ek het nie woorde vir die verwoesting wat ons al drie dae lank aanskou nie. Die sweer het oopgebars en die sug loop in ’n breë siek stroom daaruit. Die leiers lei nie meer nie. Hulle het nog nooit gelei nie. Al wat gelei is, is miljoene na individue se bankrekeninge.

Terwyl die gans wat die goue eiers lê, stelselmatig ander groener weivelde gaan soek het, het die druklas op die ganse wat dinge ‘n kans wou gee, al hoe groter geword. Die ellende en werkloosheid het die gulsige kripvreters min geskeel. Voor verkiesings is beloftes gemaak en dan het die wanhopiges weer moed geskep om dieselfde kripvreters wéér in magsposisies in te stem.

Terwyl die land in vlamme opgaan, hou ministers in deftige klere, nuuskonferensies en vertel hoe onder beheer alles is. Intussen bloei winkels en pakhuise leeg en slegs enkele polisiemanne staan magteloos en toekyk. Die stropers het miskien vir ‘n paar dae kos, maar die werklikheid is, dat ‘n hele infrastruktuur en vervoerketting vernietig is.

Suid-Afrika, my geliefde land, jy bloei, jou kinders bloei, ons almal bloei. In die donkernag loop ‘n verflenterde kaalvoet seuntjie, met ‘n winkelsak vol kleurvolle onderbroekies en ‘n paar skoentjies wat hy gebuit het. In ‘n stofstraat warrel wintergras en blare oor die lyk van ‘n kind. In die hospitale blaas vele hul laaste asems uit….

Opwindende dag op Sanipas….vir Dries.

Sanipas is die tweede hoogste pas in Suid-Afrika . Dis in 1950 gebou en word beskou as die moeder van alle bergpasse in Suid-Afrika. Dit is SA se mees ikoniese grondbergpas en is ‘n uitdaging vir menige avontuursoeker, natuurlik net rybaar met ‘n 4×4. Dit bly ‘n uitdagende rit met wonderlike natuurtonele, slegte weer en verraderlike toestande, wat mens kan verwag van ‘n pas met ‘n hoogte van 2876 meter. Dit kan enige tyd sneeu en die weer is baie onvoorspelbaar.

Dis een van die gevaarlikste passe in SA en het al menige slagoffer ge-eis. Ons het eerstehands beleef hoe gevaarlik dit is en ook benoude oomblikke beleef.

Die pad is tans onder konstruksie en ‘n groot gedeelte is al geteer. Ongelukkig gaan dit die aantrekkingskrag vir avonturiers bederf, as enige voertuig oor ‘n paar jaar gemaklik tot bo kan ry, maar dis glo “vooruitgang”. Gelukkig gaan dit nog lank neem en diegene wat Sanipas op hulle emmerskoplysie het, moet dit gou aanpak.

Oppad soontoe is dit van die asemrowende tonele…

Gou kom ons uit by die Suid-Afrikaanse grenspos en al wil ons nie in Lesotho ingaan nie, moet ons hier ons paspoorte laat stempel. Die pas is op SA grondgebied, maar dis meer prakties dat die grenspos hier aan die onderkant is.

Hierlangs is die pad nog maklik begaanbaar en die natuurtonele slaan ons asems weg…

Ek klim uit om die vars yskoue lug in te asem en ‘n vinnige skoot van die omgewing te neem….

Die natuurtonele is asemrowend…

Die gevoel van verwondering is onbeskryflik….

Sover het alles goed afgeloop, maar toe ons die eerste sneeu en ys kry is daar ‘n onverwagse obstruksie in die pad. Manlief gaan stel ondersoek in, maar die bakkie is verlate…..

‘n Basoetoe kom ewe rustig bergaf en stap gemaklik op die ys, terwyl manlief amper neerslaan en voetjie vir voetjie stadig terugkom…

Tot dusver was daar net ‘n paar voertuie en ons was voor. Dis net hier waar ons besluit om om te draai, want die sneeu het verander in seepgladde ys en die bakkie het die hele pad versper. Die voertuig agter ons het langs ons gestop en die spasie waarin ons kon omdraai, gevat.

Dis toe waar ons agteruit moes bergaf!!! Elke sentimeter wat ons beweeg, het die voertuig op die ys begin gly en al wat wink, was ‘n helse afgrond!! Gelukkig kom daar toe ‘n groep jongmense aan en die toerleier het die situasie opgesom. Hy het langs ons oop venster stelling ingeneem en op ‘n kalm manier instruksies gegee van hoe manlief sy stuurwiel moet draai en hoeveel hy moet briek en wanneer om nie te briek nie. Dit was ‘n hele proses waar hy saam met ons bergaf gestap het, totdat ons veilig kon omdraai. Ons was heeltyd baie kalm, maar agterna het ons albei duistere nek- en lyfpyne ervaar…beslis stres gewees! Daar was ook ‘n welkome dop sjerrie in die pyplyn…darem net teen die koue hoor en veilig in ‘n leunstoel.

Daar waar die sleepwa en ander motor staan, is waar ons omgedraai het. Die sleepwa was ook deel van die geheimsinnige verlate bakkie se vrag…

Toe ons eindelik weer vaste veilige grond bereik, kom daar ‘n hele gevolg uniformmanne te voet verby met ‘n baie benoude Sjinees tussen hulle. Dit blyk toe sy bakkie te wees wat daar vassit. Die knaap moes bergaf tot by die polisiepos en toe saam met hulle in hierdie noodvoertuig ry, om sy bakkie te probeer red….

Ons het nie gebly om die reddingsoperasie te aanskou nie en is veilig bergaf met nog mooi tonele in ons visier…

Goeie raad: Doen jou huiswerk, maak seker jy weet hoe om op ys te ry, want dis nie dieselfde as sneeu nie, hou bandkettings byderhand, moenie vol bravade wees nie, vermy groepsdruk en moet veral nie drink en bestuur nie!!!

‘n Dag saam met hoogsbedreigde gevleuelde konings van die berge

Die skuiling in die Drakensberge by Giant’s Castle.
Skuiling van buite
Gooi bene uit vir die Baardaasvoels.
Die gesellige warm binnekant.
Slaggereed om te “skiet”.
Die pragtige omgewing met sneeu op die Drakensberge.
Onverwagse besoeker kom kyk wat daar te aas is…Kransaasvoel (Cape Vulture).Ook skaars en sy status is kwesbaar.
Daarshy…wat ‘n fantastiese oomblik!!
Hy doen ‘n paar verbyvlugte en die kameras kliek verwoed.
Verbyvlug van ‘n jongetjie. Hulle neem tot sewe jaar om volwasse te word en die regte kleur te ontwikkel.
Volwassene met kenmerkende kleure.
Die Withalskraaie (White-necked Raven) en rooivlerkspreeus (Red-winged Starling) was baie lastig. Hulle het die bene skoon gepik en van die kraaie het bene gesteel.
Withalskraai (White-necked Raven) met een van die bene in sy klou.
Die kraaie het ons vermaak met interessante toertjies. Hierdie een het ‘n stok rondgegooi en dan weer gevang. Hulle is ongelooflike akrobate in die lug!
Die baard van hierdie volwassene is duidelik sigbaar.
Jonge met baard al effens sigbaar.

Ietsie oor hierdie ongelooflike konings van die hemel:

Dis die enigste aasvoel wat spesialiseer in die vreet van bene van dooie diere. Hulle eet veral die murg en sal die bene vanuit ‘n hoogte op rotse laat val om dit te breek.

Die ou naam was Lammergeier of Lammervanger, wat afgelei is van verkeerde aannames, dat hy lammers vang. Dis absoluut onwaar en het grotendeels gelei tot amper uitwissing in sekere werelddele.

Gewig: 5 tot 7 kg.

Vlerkspan: 2.6 tot 2.9 m.

Habitat: Berge. In Suid-Afrika word hulle slegs in die Drakensberge aangetref (ongeveer 175 km vanaf Durban na die binneland). Wereldwyd kom hulle voor in die Himalayas, Pyrenees, Alpe, Caucasusstreek, Altaiberge, Alborz, Zgrosberge, Ladakh, Wes en sentraal, Sjina en die Arabiese Peninsula.

Eerste suksesvolle broeitydperk: 8 tot 9 jaar. ..slegs twee eiers, waarvan die tweede ‘n hele ruk na die eerste gele word. As die tweede kuiken uitbroei, word hy deur die ouer een getreiter en van kos weerhou, totdat hy sterf. Dus is hierdie voels se aanwas baie beperk.

Lewensduur: 50jaar in dieretuine.

Skoknuus: Slegs 350 individue oorleef in die Drakensberg van SA. Die beste plek om hulle te besigtig is by Giant’s Castle, een van Ezemvelo KZN se kampe. Dis waar die wonderlike skuiling is wat ons vir ‘n dag gehuur het, vir totale privaatheid.

Opgestop in ‘n glaskas…

Mag dit NIE eendag die enigste manier wees om hierdie gevleuelde koning te besigtig nie!!